- pn kwie 25, 2016 2:40 pm
BGH, wyrok z dnia 16.03.2016 r. - VIII ZR 146/15 - opublikowany dzisiaj (Gwarancja najniższej ceny/Materac z wkładem kieszonkowym):
a) Konsumenci mogą swobodnie decydować, czy i z jakich powodów chcą skorzystać z prawa do odstąpienia od umowy w przypadku umowy zawartej na odległość.
b) Wyłączenie prawa do odstąpienia od umowy ze względu na nadużycie prawa lub niedopuszczalne korzystanie z prawa (§ 242 BGB) może mieć miejsce tylko w wyjątkowych przypadkach - pod kątem specjalnej ochrony przedsiębiorcy - na przykład w przypadku oszukańczego lub uciążliwego zachowania konsumenta (potwierdzenie i kontynuacja wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r. - VIII ZR 318/08, BGHZ 183, 235 par. 17, 20).
Zatem wszystko, co dotyczy nadużycia prawa i niedopuszczalnego korzystania z prawa (§ 242 BGB, naruszenie dobrej wiary) zostało już powiedziane.
Zgadzam się. Oto fragment uzasadnienia wyroku:
15
2. Bez powodzenia zarzuca się rewizji, że roszczeniu powoda stoi na przeszkodzie zarzut nadużycia prawa (§ 242 BGB), ponieważ skorzystał on z prawa do odstąpienia od umowy w sposób niespójny z przeznaczeniem zabezpieczającym zniżkę z tytułu gwarancji najniższej ceny udzielonej przez pozwaną.
16
a) Sens prawa do odstąpienia od umowy zawartej na odległość polega na tym, że konsumenci otrzymują prawo do jednostronnego odstąpienia od umowy bez konieczności spełnienia konkretnych warunków materialnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r. VIII ZR 318/08, BGHZ 183, 235 par. 17 mwN). Zgodnie z orzecznictwem Sądu, wyłączenie prawa do odstąpienia od umowy ze względu na nadużycie prawa lub niedopuszczalne korzystanie z prawa (§ 242 BGB) może mieć miejsce tylko wyjątkowo - pod kątem specjalnej ochrony przedsiębiorcy - na przykład w przypadku oszukańczego zachowania konsumenta wobec przedsiębiorcy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r. VIII ZR 318/08, aaO par. 20).
17
Z ustaleń sądu apelacyjnego dotyczących zachowania powoda w kontekście odstąpienia od umowy nie wynikają jednak żadne wskazówki wskazujące na oszukańcze zachowanie powoda, na przykład na to, że zależało mu na szkodzeniu lub nękaniu pozwanemu. Wręcz przeciwnie, powód jedynie próbował negocjować korzystniejsze warunki umowy, korzystając z mu przysługujących praw (konsumenckich). Takie zachowanie jest zgodne z w/w przepisami prawnymi dotyczącymi prawa do odstąpienia konsumenta od umowy.
18
W szczególności nie ma znaczenia dla oceny prawnej, czy powód - jak zarzuca rewizja - zaniechał skorzystania z prawa do odstąpienia od umowy w zamian za udzielenie zniżki, która nie przysługiwała mu w pełnej wysokości zgodnie z gwarancją najniższej ceny pozwanego. Podobnie - w przeciwieństwie do stanowiska sądu apelacyjnego - nie ma znaczenia, kiedy powód zamówił materace u innego dostawcy i wykorzystał to jako pretekst do negocjacji z pozwanym. Takie zachowanie po prostu umożliwia nabywcy skorzystanie z prawa do odstąpienia od umowy na swoją korzyść. Granica między oszustwem a nękaniem nie została wtedy - oczywiście - przekroczona.
19
b) Zarzut rewizji, że z uwagi na (ograniczony) cel ochronny wynikający z § 242 BGB na skorzystanie z prawa do odstąpienia od umowy w niniejszym przypadku nałożone są ograniczenia, jest błędny. Wbrew stanowisku przedstawionemu przez rewizję, cel przewidzianego w przypadku umów zawartych na odległość prawa do odstąpienia od umowy nie sprowadza się jedynie do umożliwienia konsumentowi możliwości sprawdzenia towaru i jego zwrotu w przypadku niezadowolenia.
20
Ponieważ prawo do odstąpienia od umowy - jak wskazuje już brak wymogu uzasadnienia (§ 355 Abs. 1 Satz 2 BGB aF) - nie jest uzależnione od uzasadnionego interesu konsumenta (na przykład od niezadowolenia z towaru po jego sprawdzeniu), a jest pozostawione wyłącznie jego swobodnej decyzji, czy i z jakich powodów odstępuje od swojego oświadczenia woli. Tylko taka interpretacja odpowiada powyższemu sensowi prawa do odstąpienia od umowy zawartej na odległość, czyli zapewnienie konsumentowi prostego i skutecznego prawa do odstąpienia od umowy zawartej w ramach sprzedaży na odległość
21
Dla oceny prawnej nie ma znaczenia, czy konsument - jak w tym przypadku powód - porównał ceny po zamówieniu i negocjował z handlującym zrzeczenie się odstąpienia od umowy w zamian za zapłatę różnicy cen wynikającej z gwarancji najniższej ceny. Jest to jedynie następstwem konkurencyjnej sytuacji, która wynika z ogólnie udzielonego prawa do odstąpienia bez żadnych ograniczeń. Konsument ma prawo korzystać z tego na swoją korzyść, nie naruszając zarzutu nadużycia prawa.
BGH, wyrok z dnia 16.03.2016 r. - VIII ZR 146/15 - opublikowany dzisiaj (Gwarancja najniższej ceny/Materac z wkładem kieszonkowym):
a) Konsumenci mogą swobodnie decydować, czy i z jakich powodów chcą skorzystać z prawa do odstąpienia od umowy w przypadku umowy zawartej na odległość.
b) Wyłączenie prawa do odstąpienia od umowy ze względu na nadużycie prawa lub niedopuszczalne korzystanie z prawa (§ 242 BGB) może mieć miejsce tylko w wyjątkowych przypadkach - pod kątem specjalnej ochrony przedsiębiorcy - na przykład w przypadku oszukańczego lub uciążliwego zachowania konsumenta (potwierdzenie i kontynuacja wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r. - VIII ZR 318/08, BGHZ 183, 235 par. 17, 20).
Zatem wszystko, co dotyczy nadużycia prawa i niedopuszczalnego korzystania z prawa (§ 242 BGB, naruszenie dobrej wiary) zostało już powiedziane.
Zgadzam się. Oto fragment uzasadnienia wyroku:
15
2. Bez powodzenia zarzuca się rewizji, że roszczeniu powoda stoi na przeszkodzie zarzut nadużycia prawa (§ 242 BGB), ponieważ skorzystał on z prawa do odstąpienia od umowy w sposób niespójny z przeznaczeniem zabezpieczającym zniżkę z tytułu gwarancji najniższej ceny udzielonej przez pozwaną.
16
a) Sens prawa do odstąpienia od umowy zawartej na odległość polega na tym, że konsumenci otrzymują prawo do jednostronnego odstąpienia od umowy bez konieczności spełnienia konkretnych warunków materialnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r. VIII ZR 318/08, BGHZ 183, 235 par. 17 mwN). Zgodnie z orzecznictwem Sądu, wyłączenie prawa do odstąpienia od umowy ze względu na nadużycie prawa lub niedopuszczalne korzystanie z prawa (§ 242 BGB) może mieć miejsce tylko wyjątkowo - pod kątem specjalnej ochrony przedsiębiorcy - na przykład w przypadku oszukańczego zachowania konsumenta wobec przedsiębiorcy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r. VIII ZR 318/08, aaO par. 20).
17
Z ustaleń sądu apelacyjnego dotyczących zachowania powoda w kontekście odstąpienia od umowy nie wynikają jednak żadne wskazówki wskazujące na oszukańcze zachowanie powoda, na przykład na to, że zależało mu na szkodzeniu lub nękaniu pozwanemu. Wręcz przeciwnie, powód jedynie próbował negocjować korzystniejsze warunki umowy, korzystając z mu przysługujących praw (konsumenckich). Takie zachowanie jest zgodne z w/w przepisami prawnymi dotyczącymi prawa do odstąpienia konsumenta od umowy.
18
W szczególności nie ma znaczenia dla oceny prawnej, czy powód - jak zarzuca rewizja - zaniechał skorzystania z prawa do odstąpienia od umowy w zamian za udzielenie zniżki, która nie przysługiwała mu w pełnej wysokości zgodnie z gwarancją najniższej ceny pozwanego. Podobnie - w przeciwieństwie do stanowiska sądu apelacyjnego - nie ma znaczenia, kiedy powód zamówił materace u innego dostawcy i wykorzystał to jako pretekst do negocjacji z pozwanym. Takie zachowanie po prostu umożliwia nabywcy skorzystanie z prawa do odstąpienia od umowy na swoją korzyść. Granica między oszustwem a nękaniem nie została wtedy - oczywiście - przekroczona.
19
b) Zarzut rewizji, że z uwagi na (ograniczony) cel ochronny wynikający z § 242 BGB na skorzystanie z prawa do odstąpienia od umowy w niniejszym przypadku nałożone są ograniczenia, jest błędny. Wbrew stanowisku przedstawionemu przez rewizję, cel przewidzianego w przypadku umów zawartych na odległość prawa do odstąpienia od umowy nie sprowadza się jedynie do umożliwienia konsumentowi możliwości sprawdzenia towaru i jego zwrotu w przypadku niezadowolenia.
20
Ponieważ prawo do odstąpienia od umowy - jak wskazuje już brak wymogu uzasadnienia (§ 355 Abs. 1 Satz 2 BGB aF) - nie jest uzależnione od uzasadnionego interesu konsumenta (na przykład od niezadowolenia z towaru po jego sprawdzeniu), a jest pozostawione wyłącznie jego swobodnej decyzji, czy i z jakich powodów odstępuje od swojego oświadczenia woli. Tylko taka interpretacja odpowiada powyższemu sensowi prawa do odstąpienia od umowy zawartej na odległość, czyli zapewnienie konsumentowi prostego i skutecznego prawa do odstąpienia od umowy zawartej w ramach sprzedaży na odległość
21
Dla oceny prawnej nie ma znaczenia, czy konsument - jak w tym przypadku powód - porównał ceny po zamówieniu i negocjował z handlującym zrzeczenie się odstąpienia od umowy w zamian za zapłatę różnicy cen wynikającej z gwarancji najniższej ceny. Jest to jedynie następstwem konkurencyjnej sytuacji, która wynika z ogólnie udzielonego prawa do odstąpienia bez żadnych ograniczeń. Konsument ma prawo korzystać z tego na swoją korzyść, nie naruszając zarzutu nadużycia prawa.