Spółce M.E. obecnie z powodu znacznego spadku stóp procentowych od wielu lat ukryte jest duże potencjalne znaczenie w okresowym (tj. miesięcznie) podejściu do ustawowych stóp procentowych* (zamiast ustalonej stopy procentowej od zawarcia umowy do wymogu zwrotu) - patrz K. Servais: Rechtsfolgen des Widerrufs eines Verbraucherdarlehens; Neue Juristische Wochenschrift - NJW 2014, 3748 (cyt. tam)
Czy ktoś zna decyzje, w których sąd się na to zgodził?
Sąd Regionalny w Norymbergii-Fürth w swoim postanowieniu (na www.gesetze-bayern.de jest jednak wyrok końcowy) z dnia 04.08.2015 – 6 O 7471/14 – stwierdził:
III.
Po uwzględnieniu, jak opisano powyżej, powodowie mają jeszcze roszczenie o zwrot zapłaconych odsetek w wysokości 4.160,54
euro.
1. W ramach stosunku zwrotnego, pożyczkodawca jako pozwalający musi zwrócić pożyczkobiorcom otrzymane przez nich płatności odsetkowe. To samo dotyczy opłat manipulacyjnych, dyskoncie, odsetek od wcześniejszej spłaty, składek ubezpieczeniowych itp. (por. BGH, wyrok z dnia 12.11.2002, XI ZR 47/01, pkt. 29, jurys).
W przedmiotowej sprawie powodowie zgłaszają wyłącznie płatności odnośnie do odsetek umownych i oszacowują je, niekwestionowane przez pozwanego, do dnia 30.09.2014 na 17.490,18
euro (por. odpowiednio kolumna 6 w załącznikach K 4 i K 6).
2. Z drugiej strony pożyczkodawca ma roszczenie wobec pożyczkobiorców na zwrot wartości, którą ci osiągnęli z realizacji pożyczkodawcy. W niniejszym przypadku roszczenie to, tutaj o odszkodowanie, wynosi 13.329,64
euro.
a. Usługa pozywanej polegała typowo na udzieleniu powodom tymczasowego prawa do korzystania z wypłaconej kwoty pożyczki. Ponieważ udzielenie tej możliwości korzystania nie może być zwrócone w naturze, powodowie muszą zapłacić wartość zamienną.
b. Wysokość wartości zamiennych ustala się zgodnie z korzyściami z użytkowania kapitału udzielonego do korzystania, niezależnie od tego, w jaki sposób powodowie faktycznie wykorzystali kapitał. Zgodnie z tym § 346 Abs.2 zdanie 2 HS 1 BGB określa, że wysokość wartości zamiennych decyduje o wartości umownych odsetek od pożyczki. Jednakże pożyczkobiorcy mogą udowodnić, że wartość korzyści z użytkowania była niższa, co może znacząco zmniejszyć stosowany zwykły następny odsetek rynkowy.
(1) Kontrowersyjne jest określenie tego oprocentowania rynkowego. W tym kontekście z różnych powodów, częściowo z powołaniem się na to, że zachowanie równowagi umownej między stronami musi być zachowane, a częściowo z zauważeniem, że usługa otrzymana przez pożyczkobiorcę korzyści (możliwość korzystania z kapitału) nie jest „czynnością rozłożoną w czasie” (por. Müller/Fuchs, WM 2015, 1094, 1096 f), utrzymuje się, że kluczowe jest oprocentowanie rynkowe w chwili zawarcia umowy. Rozwój po zawarciu umowy pożyczki lub wypłata
waluty jest uważany za nieistotny (por. LG Ulm, wyrok z dnia 25.04.2014 r., 4 O 343/13, Tz. 51 f, jurys). Czasami jako decydujące uważane jest oprocentowanie rynkowe w chwili zawarcia umowy odniesione jednak do rzeczywistego czasu trwania umowy pożyczki do odwołania (por. LG Berlin, wyrok z dnia 07.11.2011, 38 O 358/10, niepublikowany, oraz Piekenbrock/Rodi, WM 2015, 1085, 1091 f). Inne głosy wymagają natomiast dynamicznego określania wartości zamiennych w określonym czasie, w wyniku czego oprocentowanie rynkowe musiałoby być określane na nowo dla każdego, wówczas wyznaczonego, okresu przekazywania (por. Servais, NJW 2014, 3748, 3749 f).
Ostatni wzmiankowane zwolennictwo („metoda dynamiczno-konwencjonalna”, por. Piekenbrock a. a. O., 1090) jest przyjęte przez sąd. [Uwaga eugh: To jednak nie jest ostatnie wzmiankowane pogląd, bo to był pogląd Servais.] Ponieważ celem unieważnienia umowy jest przywrócenie stanu rzeczy, który istniałby bez umowy wymiany usług, sprzyja to tylko obiektywnemu określeniu wartości użytkowej (por. również BGH, wyrok z dnia 14.07.1995 r., V ZR 45/94, pkt. 14, jurys, dotyczący uzysków w stosunku właściciela/dozorcy). Ocena wartości korzyści polega na tym, że po wyłączeniu faktycznego wykorzystania kapitału przez pożyczkobiorcę wartość ta polega przede wszystkim na tym, że udostępniony kapitał nie musiałby być pozyskiwany w inny sposób albo że kapitał ten mógłby być pożyczany w warunkach rynkowych. I ta korzyść jest różnie cenna w zależności od stopnia oprocentowania i wysokości rozpatrywanej kwoty. Ponadto przy wyznaczaniu odszkodowania za użytkowanie przez bank korzyścią jest uwzględnienie rozwoju oprocentowania podczas pełnego trwania umowy, gdy zakłada się, że bank czerpał korzyści na podstawie podstawowej stawki procentowej (por. BGH, wyrok z dnia 10.03.2009 r., XI ZR 33/08, pkt. 29, dotyczący roszczeń zgodnie z §§ 357, 346 Abs.1 BGB, oraz wyrok z dnia 24.04.2007 r., XI ZR 17/06, pkt. 35, dotyczący odszkodowania za użytkowanie zgodnie z § 818 Abs.3 BGB, oba jurys).
(2) Stąd wynika:
- Stawka rynkowa jest zazwyczaj szacowana zgodnie z § 287 ZPO na podstawie statystyk Deutsche Bundesbank, które z kolei odnoszą się do statystyk stóp procentowych EZU, które zastąpiły wcześniejszą statystykę stóp procentowych Bundesbank, która została zakończona z chwilą zakończenia miesiąca referencyjnego czerwiec 2003 r. (por. np. Sąd Apelacyjny w Szlezwiku-Holsztynie, postanowienie z dnia 17.03.2010 r., 5 U 2/10, pkt. 11, jurys). Te statystyki mogą nie być odpowiednim punktem odniesienia jedynie wtedy, gdy bank wykaże i ewentualnie wykaże, że pożyczkobiorca ze względu na swoją konkretną sytuację (
zdolność kredytowa, zabezpieczenia) miałby odszczepienie finansowania tylko na gorszych warunkach niż wynikało to z warunków wyrażonych w statystyce.
- Konkretna seria czasowa do zastosowania określa się na podstawie warunków określonych w pierwotnej umowie pożyczki (cel wykorzystania, okres kredytowania, zabezpieczenia, termin związania oprocentowania itp.). Rozpatrywany okres czasowy według reguł określonych w pierwotnej umowie o rartościach (miesięcznie, co kwartał itp.). Dla każdego z tych okresów czasu wartość zamiennych musi być ustalona, biorąc pod uwagę wówczas obowiązującą stopę procentową rynkową i wówczas obowiązujący wartościowany stan pożyczki.
c. W końcu, z uwagi na § 346 Abs.2 zdanie 2 BGB wartość umownych odsetek musi zostać uwzględniona jako „limi ta obcinania”. Według stanowiska Sądu nie może to jednak być dokonane w taki sposób, że dla każdego z przedstawionych wyżej okresów czasowych odseparowanego będzie brane pod uwagę obecnie bardziej korzystne oprocentowanie. Wówczas obciążenie odsetkami, które wynika z korzystania kapitałem w okresie ważności oprocentowania jest porównywane z całkowitą kwotą rynkowego oprocentowania, ustalonym jak wyżej w okresie całkowitego korzystania kapitałem. Gdy stosowana wartość umowna oprocentowania jest niższa od rynkowego oprocentowania, pożyczkobiorca może powołać się na limit obcinania.
Sprawa jest znana na arenie OLG Norymbergii:
Sąd Apelacyjny w Norymbergii już prowadził negocjacje z zaangażowanymi stronami odnośnie apelacji Sparkasse. Porozumienie nie zostało osiągnięte. Swoją decyzję w sprawie Sąd Apelacyjny planuje ogłosić w poniedziałek, 13 czerwca.
Chciałbym wiedzieć, czy powodowie ponownie poruszyli kwestię okresowego podejścia do sprawy podczas apelacji przeciwko Sparkasse Nurnberg (DV z dnia 08.04.2010). Czy ktoś o tym wie?
*PS:
Czy wtedy stopa procentowa wynika ze statystyk stóp procentowych Bundesbanku podobna do warunków umowy, czy elastyczna (do 1 roku), czyli SUD 116, raczej będzie drugorzędna
- By Alex [CryptoMod]